• Zoeken

Activiteiten

Drugsgebruikers hebben een verhoogd risico om besmet te raken met infectieziekten zoals hepatitis B en C, HIV en SOA. Zij lopen besmettingsgevaar bijvoorbeeld door drugs te injecteren met besmette naalden of door onveilige seks. Het NI&HR beoogt de preventie van infectieziekten, inclusief opsporing en (ondersteuning bij) behandeling bij drugsgebruikers in de verslavingszorg (en indien van toepassing de GGZ, de maatschappelijke opvang, de GGD en het ziekenhuis), door het toepassen en standaardiseren van kennis in beleid, onderzoek en praktijk. De activiteiten zijn gericht op infectieziekten die bij drugsgebruikers veel vaker voorkomen: hepatitis B en C, hiv/aids, tuberculose en verschillende seksueel overdraagbare aandoeningen (soa).

Een selectie van activiteiten en producten:

Het belang van infectieziektepreventie en –zorg is beschreven in het artikel 'Infectieziektepreventie onder harddrugsgebruikers' (tijdschrift Verslaving, 2013). Ook wordt de rol van de verslavingszorg daarin geschetst aan de hand van vier fasen: preventie, actief testen, behandeling en nazorg.

In 2013 is een overzicht gemaakt van de volgende Harm Reduction voorzieningen in Nederland: de opiaat-onderhoudsbehandeling met methadon en heroïne en de drugs- en alcoholgebruiksruimten. In het rapport wordt per voorziening een aantal kenmerken beschreven (zoals aantal, locatie, organisatie en aandacht voor gezondheid). Waar mogelijk worden vergelijkingen gemaakt met eerder uitgevoerde inventarisaties of beschikbare overzichten. Daarnaast is geïnventariseerd in hoeverre Harm Reduction maatregelen worden toegepast binnen de (F)ACT-teams.

Tot 2012 waren drugsgebruikers één van de risicogroepen binnen het HBV-vaccinatieprogramma van het RIVM. Resultaten van een in 2011 uitgevoerd onderzoek naar de organisatie en uitvoer van dit programma binnen de verslavingzorg zijn beschreven in het artikel "Hepatitis B-vaccinatieprogramma voor de risicogroep drugsgebruikers: organisatie en uitvoering in de verslavingszorg in 2011" (Infectieziekten Bulletin, 2011).

Vanaf 2012 is het vaccineren van (voormalig) injecterend drugsgebruikers onderdeel geworden van de individuele verslavingszorg. Begin 2014 is een inventarisatie gedaan naar het hepatitis B-vaccinatiebeleid binnen de verslavingszorginstellingen. Opvallend daarin was dat ruim 2 jaar na het stoppen van het vaccinatieprogramma voor drugsgebruikers er nog steeds maar één instelling is met een vaccinatiebeleid. In drie instellingen is het beleid in ontwikkeling en zeven instellingen hebben geen beleid (in ontwikkeling).

In het najaar van 2015 is opnieuw de stand van zaken geïnventariseerd. Resultaten uit deze tweede inventarisatie laten zien dat het aantal instellingen met een vaccinatiebeleid en/of waar de vaccinatie gratis wordt aangeboden is toegenomen (respectievelijk 4 en 5 van totaal 11 instellingen). Maar ook, dat er een toename is in het aantal instellingen dat het beleid voert cliënten op eigen kosten voor vaccinatie te verwijzen naar de huisarts of GGD.  

Zie hiervoor de Trainingen-pagina van het NI&HR.

In het Doorbraakproject Opsporing en behandeling van hepatitis C in de verslavingszorg worden instellingen voor verslavingszorg en ziekenhuizen door een team van experts ondersteund bij het ontwikkelen van een goed functionerend zorgpad, met als doel betere zorg voor HCV patiënten.

In het eerste Doorbraakproject (2013-2014) heeft een tiental lokale, multidisciplinaire teams best practices uitgewisseld en ieder een eigen hepatitis C traject ontwikkeld dat past binnen de lokale mogelijkheden en is of kan worden ingebed in de reguliere zorg. Eind 2015 is een tweede Doorbraakproject gestart. Dit project kent een open karakter, waarbij nieuwe teams op elk moment kunnen aanhaken. Meedoen? Kijk op hepcverslaving.nl of neem contact op met Agnes van der Poel (apoel@trimbos.nl) of Anouk de Gee (agee@trimbos.nl)

Als achtergrond: HCV heeft een hoge prevalentie onder drugsgebruikers. Veel patiënten zijn niet opgespoord en vormen daarom een bron van verdere verspreiding, afgezien van de ernstige complicaties en de verlaging van de kwaliteit van het leven die het virus kan hebben. Het artikel 'Aandacht gevraagd voor hepatitis C in de verslavingszorg' (tijdschrift Verslaving, 2013) geeft argumenten voor het belang van goede hepatitis C-zorg. En in dit filmpje vertellen gebruikers zelf over hun HCV-behandeling.

In 2012 is een landelijk veldonderzoek uitgevoerd, waarbij 204 verslaafde harddruggebruikers in 22 laagdrempelige voorzieningen (zoals methadon- en heroïneprogramma's, gebruiksruimten, dag- en nachtopvang) geïnterviewd zijn. Doel was uitspraken te doen over verschillen in leefsituatie, gezondheid en middelengebruik tussen ooit-, nooit- en huidig injecteerders. De resultaten zijn beschreven in een Engelstalig artikel dat in het Harm Reduction Journal is gepubliceerd (feb. 2014) en samengevat in een Nederlandstalig factsheet. Ook is een artikel in het Infectieziekten Bulletin verschenen over het (hoge) kennisniveau over infectieziekten van harddrugsgebruikers.

Van veel gebruikers is de status onbekend. In het veldonderzoek van 2012 is aan de gebruikers gevraagd wat hun infectieziektestatus is (HCV, HBV en hiv). Veel geïnterviewden gaven toestemming om deze ook bij de instelling voor verslavingszorg na te vragen. In het rapport wordt beschreven in hoeverre harddrugsgebruikers in de sociale verslavingszorg op de hoogte zijn van hun infectieziektestatus en in hoeverre de door hen zelfgerapporteerde infectieziektestatus overeenkomt met de door de instelling geregistreerde infectieziektestatus. Deze vergelijking geeft naast een actueel inzicht ook aanknopingspunten voor een verbeterde registratie.

In 2015 is samen met het veld gekeken naar de manieren waarop de infectieziektestatus op dit moment geregistreerd wordt en welke kansen er liggen om de registratie te verbeteren. De bevindingen en aanbevelingen zijn in dit rapport beschreven en worden aan de verslavingszorg aangeboden met het aanbod om te ondersteunen bij het verbeteren van de registratie.

Ook rondom de gebruiksruimten in Nederland zijn er nog altijd interessante ontwikkelingen gaande. 'Gebruiksruimten in Nederland' (2011) geeft een update van de handreiking (uit 2003) bij de organisatie en inrichting van drugsgebruiksruimten en geeft een mooi overzicht van deze voorziening in Nederland. Zie ook het artikel 'Organisatie en inrichting van gebruiksruimten in Nederland (2003-2010)' (tijdschrift Verslaving, 2012) waarin ontwikkelingen en opmerkelijke verschillen beschreven zijn.

In 2015 is een vergelijkbaar onderzoek uitgevoerd naar de organisatie en inrichting van de Alcoholgebruiksruimten in Nederland.

Iedere regionale instelling voor verslavingszorg heeft een of meer vertegenwoordigers die deze bijeenkomsten bijwonen. Enkele stads-GGD'en, DJI en Mainline zijn ook vertegenwoordigd. Tijdens de bijeenkomsten wordt de voortgang op de activiteiten en nieuwe ontwikkelingen besproken. Ook fungeren de bijeenkomsten als informatie- en implementatiekanaal (o.a. HBV-vaccinatieprogramma en HCV-informatiecampagne) en als vraagbaak en signaleringsplatform (o.a. beleidskwesties, trends in drugsgebruik en injecteren).

Voor meer informatie over deze bijeenkomsten (data, agenda, etc.) kunt u contact opnemen met Anouk de Gee: agee@trimbos.nl.

Deze website maakt gebruik van cookies. Wilt u meer informatie over cookies en welke worden opgeslagen? Lees de cookieverklaring. Niet meer tonen.